สถาบันศึกษา ปอเนาะ - การละหมาดตะรอวีหฺ <img src="images/emoticons/new.gif" width="30" height="15" border="0" alt="" />

การละหมาดตะรอวีหฺ

Saturday, August 22, 2009, 05:25 - เรื่องน่ารู้ในวิถีอิสลาม

ความประเสริฐ

การละหมาดกลางคืนเป็นอิบาดะฮฺที่เป็นเอกลักษณ์ของประชาชาติอิสลาม มุสลิมคือผู้ที่ฟื้นฟูช่วงกลางคืนด้วยการอิบาดะฮฺต่ออัลลอฮฺ ซุบฮานะฮูวะตะอาลา ไม่เหมือนคนอื่นที่มักใช้ช่วงกลางคืนเพื่อความสนุกสนานหรือนอนหลับ อัลลอฮฺ ซุบฮานะฮูวะตะอาลา ทรงทำให้กลางคืนเป็นเสมือนเครื่องอาภรณ์และเป็นเวลาส่วนตัว ดังที่พระองค์ตรัสว่า

وَجَعَلْنَا اللَّيْلَ لِبَاساً

ความว่า "และเราได้ทำให้กลางคืนเสมือนเครื่องปกปิดร่างกาย" (อันนะบะอฺ 78/10)

اللَّيْلَ لِتَسْكُنُواْ فِيهِ ... هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ

ความว่า "พระองค์คือผู้ทรงประทานกลางคืนให้แก่พวกท่าน เพื่อพวกท่านจะได้พักผ่อน ..." (ยูนุส 10/67)

อัลกุรอานได้เรียกร้อง ให้บรรดาผู้ศรัทธาฟื้นฟู ช่วงเวลากลางคืนบางส่วนด้วย การลุกขึ้นละหมาด อัลลอฮฺ ซุบฮานะฮูวะตะอาลา สั่งท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม ตั้งแต่ได้รับวะฮียฺช่วงแรก ๆ ให้ลุกขึ้นละหมาดกลางคืนทั้งคืนหรือส่วนหนึ่ง

يَا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ ﴿١﴾ قُمِ اللَّيْلَ إِلَّا قَلِيلاً ﴿٢﴾

ความว่า "โอ้ผู้คลุมกายเอ๋ย จงยืนขึ้น (ละหมาด) เวลากลางคืน เว้นแต่เพียงเล็กน้อย" (อัลมุซซัมมิล 73/1-2)
และเป็นเอกลักษณ์ ของผู้ศรัทธาที่จะเข้าสวรรค์ในวันกิยามะฮฺ

﴿١٨﴾ كَانُوا قَلِيلاً مِّنَ اللَّيْلِ مَا يَهْجَعُونَ ﴿١٧﴾ وَبِالْأَسْحَارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ

ความว่า "พวกเขาเคยหลับนอนแต่เพียงส่วนน้อยของเวลากลางคืน และในยามรุ่งสางพวกเขาขออภัยโทษ (ต่ออัลลอฮฺ ซุบฮานะฮูวะตะอาลา )" (อัซซาริยาต 51/17-18) ช่วงท้ายของกลางคืน (อัสฮาร) มีซุนนะฮฺในการกล่าวอิสติฆฟาร ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของชาวสวรรค์ และเป็นช่วงเวลาดุอาอฺมุสตะญาบ (ดุอาอฺถูกตอบรับ)

ซอฮาบะฮฺบอกว่าท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม ไม่ชอบการพูดคุยหลังอิชาอฺ แต่มีรายงานว่าท่านนบี เคยนั่งคุยกับท่านอบูบักร อัศศิดดีก ถึงเรื่องราวของประชาชนหลังละหมาดอิชาอฺ อุละมาอฺจึงตีความว่าท่านนบี ไม่ชอบให้พูดคุยเรื่องไร้สาระหลังละหมาดอิชาอฺ แต่สามารถพูดคุยประเด็น ที่มีสาระและความจำเป็นได้ เพื่อให้เวลากลางคืนผ่านไป ตามเจตนารมณ์ของอัลอิสลามเท่าที่กระทำได้

ในเดือนรอมฎอน บรรดาอัสสะละฟุศซอลิหฺ และนักวิชาการ จะหยุดสอนวิชาอื่นนอกจาก อัลกุรอาน เพื่อรักษาให้กิจการในเดือนรอมฎอน มุ่งสู่เรื่องอิบาดะฮฺเพียงอย่างเดียว

นอกจากนี้ ท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม ยังให้ความสำคัญ กับบางคืนในเดือนรอมฎอนเป็นพิเศษ ดังที่ท่านกล่าวว่า "และผู้ใดยืนละหมาดในคืนอัลกอดรฺ อัลลอฮฺ จะให้อภัยโทษต่อความผิดที่ทำในอดีต" (แสดงถึงความพิเศษ อีกระดับหนึ่งของคืนอัลกอดรฺ) เมื่อท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม ย้ำเช่นนี้ เราจึงต้องเข้าใจว่า การศึกษาเรื่องการละหมาด กิยามุลลัยลฺ ในเดือนรอมฎอนนั้น ไม่ด้อยไปกว่าการศึกษาวิธีถือศีลอด หรือวิธีการละหมาด

ความเป็นมา

คำว่า "ตะรอวีหฺ" تراويح ซึ่งหมายถึงการละหมาด กิยามุลลัยลฺในเดือนรอมฎอน มาจากการพักระหว่างยืนละหมาด 4 ร็อกอัต ซึ่งเรียกว่า "ตัรวีฮะหฺ" ในสมัยท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม ส่วนมาก (รวมทั้งเยาวชน) จะใช้ไม้เท้าพยุงยืนละหมาด เพื่อรักษาผลบุญที่มากกว่า การนั่งละหมาดซึ่งได้เพียงครึ่งหนึ่ง

หะดีษของท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม บังคับให้ละหมาดฟัรฎูที่มัสญิด ใครมีความสามารถต้องไป ถ้าไม่ไปอาจถูกสงสัยว่าเป็นมุนาฟิก และถึงขั้นที่ท่านนบีขู่จะเผาบ้าน คนที่ไม่ไปละหมาดมัสญิด แต่สำหรับละหมาดซุนนะฮฺ ทุกประเภท ท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม ส่งเสริมให้ละหมาดที่บ้าน ส่วนมากท่านนบีจะละหมาดซุนนะฮฺที่บ้าน ดังที่ท่านได้พูดชัดเจนว่า "การที่คนหนึ่งคนใดละหมาดที่บ้าน ดีกว่าการละหมาดที่มัสญิด ยกเว้นฟัรฎู"

อุละมาอฺได้ยกเว้นละหมาดบางประเภท ที่เป็นซุนนะฮฺมุอักกะดะฮฺ หรือฟัรฎูกิฟายะ ฮฺ ที่สมควรละหมาด เช่น ละหมาดกูซูฟ (สุริยคราสหรือจันทรคราส) ละหมาดญะนาซะฮฺ (ถ้าจะละหมาดที่มัสญิด) (ตามซุนนะฮฺท่านนบี ละหมาดญะนาซะฮฺที่มุศ็อลลา ท่านนบี เคยละหมาดญะนาซะฮฺ ที่มัสญิดเพียงครั้งเดียวเพื่อบอกว่าละหมาดได้)

ในรอมฎอนปีช่วงท้ายชีวิตของท่านนบี ท่านได้ถือศีลอด และละหมาดกิยามุลลัยลฺที่บ้าน ซอฮาบะฮฺได้รายงานว่าท่านนบี ส่งเสริม เรียกร้อง และกระตุ้นให้พวกเราละหมาดกิยามุลลัยลฺ ที่บ้านโดยไม่บังคับ บรรดาซอฮาบะฮฺก็ละหมาดที่บ้าน และบางคนละหมาดที่มัสญิด แต่ไม่ใช่ญะมาอะฮฺ จนครั้งหนึ่งที่ท่านนบี ได้ออกมาละหมาดที่มัสญิด

มีหะดีษของอบูซัร บันทึกโดยอิมามอบูดาวูด "เราได้ถือศีลอดกับท่านนบี เดือนรอมฎอน จนถึงคืนที่ 24
(เหลืออีก 7 วัน) ท่านนบี นำละหมาดที่มัสญิดช่วง 1 ใน 3 ของกลางคืน(1) คืนที่ 25 ไม่ได้ละหมาด ต่อมาคืนที่ 26 ท่านนบี นำละหมาดตะรอวีหฺจนผ่านไปครึ่งกลางคืน (ประมาณ 5 ชั่วโมง 30 นาที) อบูซัรได้ขอร้องให้ท่านนบี ละหมาดจนถึงซุบฮฺ เพื่อจะได้ละหมาดทั้งคืน ท่านนบี จึงได้ตอบว่า "แท้จริง เมื่อคนหนึ่งคนใดละหมาดพร้อมอิมามจนสำเร็จ จะถูกบันทึกเสมือนละหมาดตลอดคืน" (นี่แสดงถึงความประเสริฐ ของการละหมาดตะรอวีหฺ กับญะมาอะฮฺที่มัสญิด ถึงแม้ไม่ได้ละหมาดตลอดคืน แต่ถือว่าสมบูรณ์ในการบันทึก) ต่อมาคืนที่ 27 ไม่ได้ละหมาด คืนที่ 28 ท่านนบี เชิญชวนครอบครัว และผู้คนละหมาดตะรอวีหฺ ท่านได้นำละหมาดจนกระทั่งเรากลัวว่า จะไม่ทันรับประทานอาหารสะฮูร และคืนที่เหลือท่านนบี ไม่ได้ละหมาดกับเรา"

(1) กลางคืนนับตั้งแต่มัฆริบถึงซุบฮฺ สมมติซุบฮฺตีห้าและมัฆริบหกโมง รวม 11 ชั่วโมง ดังนั้น 1 ใน 3 จึงประมาณ 3 ชั่วโมง 40 นาที นี่คือเวลาที่ท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม ละหมาดกลางคืน (ในสมัยก่อนไม่มีนาฬิกา ใช้นับเวลาด้วยการกะ เช่น ช่วงรีดนมแพะหนึ่งถ้วย ช่วงตัดต้นไม้หนึ่งต้น แต่เมื่อรับอิสลามแล้วการกะเวลาจึงเปลี่ยนไป เช่น ช่วงเวลาระหว่างกินสะฮูรกับซุบฮฺประมาณ อ่านอัลกุรอาน 50 อายะฮฺ เห็นได้ว่าบรรดาซอฮาบะฮฺ ได้บูรณะเวลาของพวกเขา ด้วยการซิกรุลลอฮฺ เพราะใช้การอ่านอัลกุรอานเป็นมาตรฐานในการกะเวลา)

สาเหตุที่ท่านนบี ไม่นำละหมาดญะมาอะฮฺที่มัสญิดเป็นประจำ ท่านหญิงอาอิชะฮฺ ได้ให้เหตุผลไว้ มีปีหนึ่ง ท่านนบี ละหมาดคืนหนึ่งแล้วเว้น ซอฮาบะฮฺมาเรียกให้ท่านนบี ออกมานำละหมาด แต่ท่านไม่ออก ตอนเช้า ท่านนบี ได้บอกว่า "ฉันเห็นคนเต็มมัสญิดรอฉันนำละหมาด แต่ฉันตั้งใจไม่ออกไปนำละหมาด เพราะเกรงว่าจะถูกบัญญัติ ให้การละหมาดตะรอวีหฺเป็นวาญิบ และพวกท่านคงไม่ไหว"

แสดงว่าตลอดชีวิตท่านนบี ไม่มีการละหมาดตะรอวีหฺ ที่มัสญิดเป็นประจำ มีเพียงบางครั้งบางคราว แต่เมื่อท่านนบี เสียชีวิตแล้ว จึงไม่มีโอกาสบัญญัติให้การละหมาดนี้เป็นวาญิบ

สมัยท่านอบูบักร ไม่มีการเปลี่ยนแปลง คือใครอยากละหมาดที่บ้านก็ทำ ใครจะละหมาดที่มัสญิดก็ได้ แต่ไม่เป็นญะมาอะฮฺเดียว ละหมาดคนเดียวบ้างหรือเป็นกลุ่มบ้าง หรือมีอิมามนำละหมาดให้เป็นบางครั้ง ช่วงแรกของคิลาฟะฮฺอุมัรก็เช่นเดียวกัน จนครั้งหนึ่งท่านอุมัรเข้ามัสญิดเห็นคนละหมาดตะรอวีหฺกันหลายกลุ่ม แล้วมีความคิดว่าถ้ารวมกันน่าจะดีกว่า จึงแต่งตั้งให้อุบัย อิบนิ กะอฺบ เป็นอิมามประจำมัสญิดสำหรับผู้ชาย และแต่งตั้งตะมีม อัดดารียฺ ให้เป็นอิมามสำหรับผู้หญิง นั่นคือในสมัยท่านอุมัรเริ่มรวมเหลือ 2 ญะมาอะฮฺ เป็นหลักฐานว่าจัดอิมามให้เฉพาะสำหรับผู้หญิง

การละหมาดตะรอวีหฺที่บ้านสามารถทำได้ (สำหรับเรื่องที่ว่าแบบใดมีความประเสริฐมากกว่า จะกล่าวในเนื้อหาต่อ ๆ ไป) เพราะสมัยท่านนบี และสมัยท่านอบูบักรก็ทำ และหากที่มัสญิดไม่จัดอิมามนำละหมาด ก็สามารถตั้งญะมาอะฮฺหลายกลุ่มที่มัสญิดได้ แต่อุละมาอฺบอกว่าอย่าให้รบกวนกัน เพราะเคยปรากฏในสมัยท่านนบี มีการอ่านอัลกุรอานกวนกันในมัสญิด ท่านนบี บอกว่า "พวกท่านอย่าอ่านอัลกุรอานเสียงดังซึ่งกัน และกัน (อย่ากวนกันด้วยอัลกุรอาน)" เราต้องการความสงบในการอ่านอัลกุรอาน จะอ่านเพื่อรบกวนคนอื่นไม่ได้ หากอยู่กันหลายคน ก็อ่านด้วยเสียงพอให้ตัวเองได้ยิน

เรียบเรียงจากการบรรยายของ เชคริฎอ อะหมัด สมะดี
ที่มา อิสลาม อิน ไทยแลนด์

ข้อคิดเห็น